السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
476
تفسير الميزان ( فارسي )
مختصات موسى را بيان كرده بود ، و آن مساله سخن گفتن با او بود ، و بعد از اين مساله رفع درجات را آورده ، قهرا منظور جز پيامبر اسلام نمىتواند باشد ، و ممكن است بنا بر اين قول ، تصريح به نام عيسى ع را اينطور توجيه كرد كه چون قبلا نام اين بزرگوار در بين انبيايى كه در اين آيات ذكر شده نيامده بود . نام آن حضرت آورده شده است . ولى آنچه سزاوار است كه گفته شود اين است كه شكى نيست كه ترفيع درجه رسول خدا ( ص ) نيز در آيه هست ، چيزى كه هست اختصاص دادن آيه به آن جناب دليلى ندارد ، و همچنين اختصاص دادن آن به ساير نامبردگان يعنى ارميا و شموئيل و داود و يا به همه آنهايى كه نامشان در اين سوره آمده ، هيچيك از اين نظريه ها درست نيست و بدون دليل سخن گفتن است ، بلكه ظاهر آيه اين است كه به اطلاق آن شامل همه رسولان ع مىشود ، و كلمه « بعض » در جمله « و * ( رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ ) * » ، شامل تمام انسانهايى مىگردد كه خدا بر آنان انعام نموده و بر ساير افراد برترى داده است . بعضى از مفسرين اختصاص آيه به پيامبر اسلام را توجيه كرده و گفتهاند : اسلوب كلام اقتضا مىكند كه مراد از « بعض » ، پيامبر اسلام باشد ، براى اينكه سياق كلام براى عبرت گرفتن امتهايى است كه بعد از در گذشت پيامبرشان به جان هم افتاده و با هم جنگ كردند ، با اينكه دينشان ، يك دين بود ، و از اين امتها آنهايى كه در زمان نزول آيه وجود داشتند امت موسى و عيسى و پيامبر اسلام بودند ، پس بايد همين سه بزرگوار منظور نظر آيه باشند ، چيزى كه هست از آنجايى كه در آيه مورد بحث تفضيل موسى و عيسى ذكر شده ، ناگزير بايد منظور از جمله * ( « وَرَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَجاتٍ » ) * ، تنها پيامبر اسلام باشد . ليكن اين توجيه هم درست نيست ، براى اينكه قرآن كريم حكم مىكند به اينكه تمامى انبيا فرستاده شده به سوى تمامى مردم هستند ، قرآن مىفرمايد : « لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ » « 1 » . پس همين كه تمامى انبيا داراى آياتى روشن بودند مىبايد ريشه فساد و درگيرى و قتال را از ميان بشر بردارد ، و بعد از انبيا ، ديگر جايى براى اين وحشىگرىها باقى نماند ، اما خود مردم به انگيزه حسد و طغيانى كه نسبت به يكديگر داشتند ، به جان هم افتادند ، پس ريشه اصلى جنگها همين طغيانگرىها بوده ، خداى تعالى هر وقت مصلحت ديده ، دستور قتال داده است ، تا با كلمات خود حق را به كرسى بنشاند ، و هر آنچه را كه باطل است ، نابود سازد ، پس بهترين وجه همان است كه عموميت آيه را حفظ كنيم .
--> ( 1 ) ما بين احدى از انبيا فرق نمىگذاريم . « سوره بقره ، آيه 136 »